مشخصات فردی و زندگینامه
نام:سید محمدباقر
نام خانوادگی:موسوی
شهرت:موسوی شیرازی
پست الکترونیک:Shirazi@smb-shirazi.ir
آدرس وب سایت:http://www.smb-shirazi.com
نخصص ها:فقه و اصول ، کلام ، علوم قرآنی

زندگی نامه

حضرت آیت الله العظمی آقای حاج سید محمد باقر موسوی شیرازی(مدّ ظلّه) در غّره ماه رجب المرّجب1350 هجری قمری همزمان با ولادت با سعادت حضرت باقر العلوم امام محمّد باقر(علیه السلام) در شهر شیراز و در خانواده ای متدیّن و عالم پرور که در عصر خود شهره خاص و عام بود، دیده به جهان گشودند.

والد معظّم ایشان مرجع عالیقدر جهان تشیّع مرحوم آیت الله العظمی حاج سید عبدالله طاهری1 شیرازی (قده) که از دیر باز در شمار علمای مشهور عصرو مِصر خود بودند ـ (که البته عظمت و تلاشهای بی وقفه ایشان در پاسداری از دین و مکتب از گذشته های دور در شهرهای شیراز و نجف، و اخیراً در شهر مقدس مشهد خصوصاً همزمان با مبارزات بی امان بر علیه شاه ملعون، و در وقایع پیروزی انقلاب شکوهمند اسلامی ـ به گونه ای که حسینیه آن فقید سعید اصلی ترین پایگاه تجمّعات و تصمیمات انقلاب اسلامی بود ـ بر کسی پوشیده نیست که در بخش فعالیتها و مبارزات سیاسی فرزند گرامیشان شرح آن به تفصیل بیان می گردد ان شاءالله)

از همان اوان کودکی با نبوغ و استعداد خاصی که در معظّم له احساس نمودند عنایت ویژه ای به ایشان داشته و در تربیت اخلاقی و علمی معظـّم له تلاش مضاعفی مبذول داشتند به طوری که از همان سالهای اول عمر خویش مراتب ویژه ای را در بین خاص و عام و بیت والد معزّزشان احراز نمودند.

در کنار کسب مراتب عالیه اخلاقی، اشتیاق سرشار به فراگیری علوم مختلف از یکسو، و هوش واستعداد و نبوغ ذاتی از سوی دیگر، موجب شد تا معظّم له در هر مرتبه از مدارج علمی، گوی سبقت را از همدوره ای های خودگرفته و همواره مورد تحسین و تمجید علمی و درسی همگان واقع گردند تا جایی که والد معظمّشان درباره ایشان می فرمودند: ((فرزندم سیّد محمّد باقر ازهمان ابتدای عمر به مرتبه عالیه اجتهاد نائل آمد)). و سایر اساتید معظّم له نیز اذعان داشتند که ایشان در بسیاری از مباحث اصولی و فقهی حتی از بسیاری از مراجع بنام زمان خویش در نجف اشرف، از دقت بیشتری برخوردار بوده، حوزه علمیه نجف اشرف به چنین فقیه ژرف اندیشی افتخار و مباهات می نموده است تا جایی که در سنین اول عمر ـ و در سن بیست سالگی ـ به رتبه عالیه اجتهاد نائل گردیده و مرتبه علمی ایشان مورد تأیید مراجع عظام تقلید وقت واقع گردید.

 


1- بیت معزّز آیت الله العظمی شیرازی از قدیم الایام در استان فارس و شهر شیراز با عنوان خانوادگی طاهری معروف و مشهورند.

 

اساتید معظم له:

معظّم له پس از گذراندن دوره های مقدماتی و سطوح مختلف، در بحث خارج فقه و اصول ـ که مقدمه وصول به مرتبه عالیه اجتهاد است ـ به اساتید محدودی اکتفا ننموده و همزمان با نظرات فقهی بزرگان و اساتید مختلفی آشنا شده و در مسیر کسب دانش و معرفت، بیش از پیش از مشعلهای فروزان فقاهت و تقوای عصر خود بهره مند گردیدند که به مُعظم ایشان اشاره میگردد:

1- والد معظّم ایشان مرحوم آیت الله العظمی حاج سید عبد الله شیرازی قدّس سرّه الشریف .

2- مرحوم آیت الله العظمی حاج شیخ عبد الحسین رشتی قدّس سرّه الشریف .

3- مرحوم آیت الله العظمی حاج سید جمال گلپایگانی قدّس سرّه الشریف .

4- مرحوم آیت الله العظمی حاج سید محمود شاهرودی قدّس سرّه الشریف .

5- مرحوم آیت الله العظمی حاج سید ابو القاسم خویی قدّس سرّه الشریف .

6-مرحوم آیت الله العظمی حاج سید ابوالحسن بجنوردی قدّس سرّه الشریف .

و اساتید و بزرگان دیگری همچون مرحوم آیت الله العظمی امام خمینی قدّس سرّه الشریف . که معظّم له گهگاهی در ابعاد مختلف علمی، دینی و اخلاقی، بهره های فراوانی را از آن بزرگواران برده، و نقش بسزایی را در تربیت علمی و اخلاقی ایشان داشتند.

چهره ای سیاسی و اجتماعی

یکی دیگر از ممّیزات معظّم له، شجاعت بی حدّ و حصر ایشان در دفاع از مکتب پربار تشیّع علوی و صیانت از حوزه های علمیه، خصوصاً علماء و طلاب آن می باشد که در هر زمان آن را از اهمّ واجبات شرعی خود فرض نموده و در این راه نیز از هرگونه سعی و تلاشی دریغ نورزیده و مشکلات و تبعات آن را به جان خریده اند.

ایشان که علاوه بر دارا بودن مزایای علمی، در تحوّلات سیاسی و اجتماعی عراق و ایران دارای نقشهای ارزنده ای بوده و در عین حال برای والد معظّم خویش نیز معین فکری مورد قبولی بشمار می رفتند و قسمت مهمی از روابط والد معظّم خویش با مراجع عظام تقلید وقت به خصوص رهبر کبیرانقلاب اسلامی امام خمینی(قده) را به عهده داشتند.2 و از آن جمله می توان به مقابله ایشان با نقشه منزوی ساختن مرحوم آیت الله العظمی حکیم توسط رژیم بعث عراق به منظور تضعیف کیان شیعه و صیانت علماء اعلام، اشاره کرد که با جدّیت تمام، مراجع وقت را پس از دیدار و ملاقات معظّم له و والد معظمشان ازآن فقید سعید ـ با وجود جوّ خفقان و رعب و وحشت ـ تشجیع به دیدار با آن مرجع عالیقدر در حمایت از مرجعیت شیعه نموده، و نقشه های شوم رژیم تازه به قدرت رسیده منحوس بعث مبنی بر منزوی ساختن مرجعیت شیعه را نقش بر آب ساختند.

و نیز در اقدامی شجاعانه رژیم بعث عراق را به رعایت حال طلاب و فضلای ایرانی مقیم عراق که توسط آن رژیم به طرز بسیار دلخراشی به منظور تسفیر و باز گرداندن به ایران دستگیر و روانه زندانها شده بودند، وادار نمودند، و رژیم بعث آن زمان را به بدتر از سگهای هارون الرشید در عدم رعایت حال پناه آورندگان به مضجع شریف علوی در مقدمه کتاب معروف((صلاة جمعه)) خود تشیبه نمودند. و امثال این موارد که در نهایت منجر به دستگیری و زندانی شدن ایشان در زندانهای مخوف رژیم بعث و روانه شدن ایشان به ایران گردید.

همچنین علیرغم تأکید علماء و مراجع وقت نجف اشرف(قدس الله اسرارهم الزکیة) بر اقامت معظّم له در عراق (با خروج اعتراض آمیز والد معظّمشان به سوء رفتارهای رژیم بعث عراق با علماء و طلاب نجف) به منظور جانشینی ایشان، با اشاره و تأکید رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی(قدّس سّره) مبنی بر لزوم همراهی والد معظمّشان در لحظات پرشور مبارزه با رژیم منحوس پهلوی،3 آن مضجع شریف را ترک نموده و در کنار والد معظّم به عنوان معین و امین فکری به مبارزات بی امان در برابر رژیم تا بن دندان مسلح پهلوی ایستادند. و در این راستا حسینیه و بیت والد معظّم خویش را به عنوان اصلی ترین پایگاه انقلاب در شهر مقدس مشهد و استان خراسان درآورده، و به یمن گردآمدن علماء و فضلاءآن روز از جمله رهبر معظّم انقلاب حضرت آیت الله خامنه ای(مّد ظّله العالی)، مرحوم آیت الله میرزا جواد آقای تهرانی، مرحوم آیت الله مروارید و خطیب شهید حجۀ الاسلام و المسلمین هاشمی نژاد ـ قدّس الله اسرارهم الزکیه ـ ( که همگی عنایت ویژه ای به شخص معظّم له داشتند) به گرد مشعل فروزان والد معظّمشان ، هسته مرکزی انقلاب را در آن مکان تشکیل داده و به همراه سایرین، رهبری مبارزه با آن رژیم را عهده دار بوده،

در مقاطعی از تصمیم گیریها با شجاعت کامل نقش اساسی داشتند که از آن جمله می توان به تحصّن اعتراض آمیز مراجع و علماء در مدرسه علمیّه نوّاب و بیمارستان امام رضا(علیه لسلام) جهت محکوم کردن اعمال دژخیمان رژیم منحوس پهلوی و نیز تجمّع اعتراض آمیز جهت آزادی رهبران مبارزه ازجمله شهید هاشمی نژاد که توسط سران رژیم دستگیر و از سرنوشت ایشان اطلاعی در دست نبود تا آزادی بی قید و شرط ایشان، اشاره نمود . و در آغاز ورود رهبر کبیر انقلاب اسلامی امام خمینی(قده) و اقامت ایشان در شهر مقدس قم نیز به منظور حمایت ایشان و ریشه های انقلاب، با ابتکاری شایسته جمع کثیری از علماء را به منظور دیدار با ایشان از مشهد مقدس به سمت قم حرکت داده و در این میان والد معظمشان نیز به ملاقات با ایشان پرداختند که این عمل توأم با حرکتهای مشابه در سایر بلاد و نقاط کشور، تأثیر بسزایی در تقویت پیکره انقلاب و نیرو های آن داشت.

معظّم له پس از پیروزی عظیم انقلاب اسلامی ایران به رهبری رهبر فرزانه و کبیر انقلاب و با اتحاد مراجع عظام وقت و از جمله والد معظّمشان حضرت آیت الله العظمی حاج سید عبدالله شیرازی(قده)4 (که علاوه بر تقوی و قدسیت و مراتب علمی ویژه، مورد اذعان علمای هم عصرشان بودند) ، از دیر باز و در جریان مبارزه با کشف حجاب رضا شاه ملعون و اجتماع اعتراض آمیز در مسجد گوهرشاد به همراه سایر مراجع و علماء وقت، عَلَم مبارزه علنی با خاندان پهلوی ـ که کمر به نابودی مقدّسات اسلام و مکتب اهل بیت(علیهم السلام) بسته بود ـ را برافراشته و مبارزه بی امانی را بر علیه طاغوتیان در ایران و عراق آغاز نموده و در این راه مشقتها و مصیبتها و تبعیدهای فراوانی را متحمّل گردیدند که تلاشهای بی وقفه این مرجع عالیقدر جهان تشیّع در دفاع از مکتب تشیّع علوی زبانزد خاص و عام است)

و آحاد ملّت شریف ایران، در جریان مسائل انقلاب نیز از هیچگونه کوششی دریغ نورزیده و عبارت معروف:"این انقلاب نعمت بزرگی است که از جانب خداوند متعال و اهل بیت«علیهم السلام» به ملت شریف ایران ارزانی شده و شکر آن بر همگان واجب است و ظهور شکرانه آن در حفظ اتحاد آحاد ملّت شریف ایران است" را همواره گوشزد می نمایند .

و در عین حالی که حفظ نظام جمهوری اسلامی را واجب و هرگونه تلاش در پیشبرد آن را بر همگان لازم می دانند لیکن تذکر به مسئولین را در هر مقطع و زمانی ضروری دانسته و در این خصوص پیگیری و جدّیت لازم به بیان:«و جادلهم بالتی هی أحسن» را در موارد لزوم ـ خصوصاً کاستی های موجود چه از جهت دینی و فرهنگی و مکتب اهل بیت(علیهم السلام)، و چه امور جاری جامعه و به ویژه جوانان و امور معیشت عامه مردم مبذول داشته و میدارند و در این خصوص از دیرباز ملجأ و پناه اقشار مختلف جامعه بشمار می آیند.


2- برگرفته شده از کتاب چهره پرفروغ / صفحه 299.

3- در این خصوص اشاره به این نکته از حیث اهمیت موضوع و عنایت ویژه رهبر کبیر انقلاب(قده) به معظّم له لازم است که علیرغم تقیّد ایشان به رعایت نظم در امور خود به خصوص جهت تشرف به صحن مطهر علوی و اقامه نماز جماعت در آن مضجع شریف به صورتی که بسیاری از مردم نجف، زمان و وقت خود را با تشرف ایشان به حرم مطهر تنظیم می کردند، که در روز حرکت معظّم له از عراق به ایران در سال 1353 هجری شمسی ، با تأخیر تشرّف و اقامه نماز جماعت خود ، به راهنمایی ایشان و بیان نکات لازم جهت انجام شئون مرتبط با مبارزه با رژیم پهلوی و اهداف انقلاب اسلامی پرداختند.

4- آن فقید سعید از شاگردان مبرّز فقیه فرزانه و عالم گرانقدر مرحوم آقا ضیاءالدین عراقی که علمیت ایشان شهرة تاریخ عصرشان بوده است و مراتب علمی والایی را از آن استاد عالی مقام کسب و موردتوجه ویژه استاد خود بودند و مرحوم آیت الله العظمی حاج سید ابو الحسن اصفهانی(قده) نیز احتیاطات خود را در زمان حیاتشان به ایشان ارجاع می دادند.

یکی از اموری که همه مردان خدا در انجام آن سعی وافری را مبذول می دارند بمفاد آیه شریفه: «و الباقیات الصالحات خیر وأبقی» علاوه بر تألیف کتب متعدد علمی و فقهی، ایجاد مراکز و مؤسساتی است که در طول تاریخ یادواره ای از ایشان را در اذهان زنده نگه دارد. معظّم له نیز از جمله اموری که نسبت به آن همواره اهتمام وافر داشته اند تأسیس مؤسسات و مساجد و مراکز دینی و علمی است که در این مسیر نیز توفیقات الهی مشمول حال ایشان گردیده است که به اهم آن اشاره می شود:

1- بنای مؤسسه ای با نام مبارک حضرت صاحب الزمان(عج) در مشهد مقدس در سال 1408 هجری قمری که از همان آغاز فعالیت، منشأ اثر خیرات متعدد دینی و حوزوی بوده و با گسترش آن فعالیت های ذیل برای آن ترسیم گردیده است:

الف ـ سالن وسیعی جهت تجمّع بیش از پانصد تن از طلاب فاضل مشهد مقدس جهت شرکت در درس خارج فقه و اصول حضرت آیت الله العظمی شیرازی مدّ ظلّه و دروس دیگر.
ب ـ تشکیل کلاسهای پایه های مختلف حوزوی و جذب بیش از یک هزار نفر از طلاب و دانش پژوهان در مقاطع مختلف تحصیلی، و قرارگرفتن این مؤسسه به عنوان یکی از مراکز درسی رسمی حوزه علمیه مقدّسه مشهد مقدس با بهره مندی از محضر اساتید فاضل و مطرح حوزه.
ج ـ برگزاری مراسم ویژه شهادت و ولادت اهل بیت معصومین(علیهم السلام) خصوصاً جشن وسیع و با شکوه عید سعید غدیر خم به عنوان افضل اعیاد امت اسلامی و جشن با شکوه نیمه شعبان و ولادت با سعادت قطب عالم امکان حضرت صاحب الزمان(عج) در تمامی طول سال با شرکت گسترده عموم طبقات خصوصاً علماء اعلام و طلاب حوزه علمیه. و به منظور توسل به ظلّ عنایات اهل بیت(علیهم السلام) بالاخص وجود مقدس حضرت صاحب الزمان(عج)، صبح های جمعه هر هفته نیز مراسم ذکر توسل با حضور گسترده اقشار مختلف و فضلاء و خطباء و مداحین در این مکان منعقد است.
د ـ کتابخانه عمومی حضرت صاحب الزمان(عج) که با در برداشتن کتابهایی با موضوعات بسیارگسترده در زمینه های گوناگون بطور مستمر مورد استفاده وسیع اساتید و فضلاء می باشد.
ه ـ رسیدگی به امور معیشتی مراجعه کنندگان خصوصاً طلاب معزّز حوزه علمیه و کمک و مساعدت به شکلهای مختلف به ایشان در طول سال و کمک به ایتام و خانواده های بی سرپرست در سطح بسیار گسترده.
وـ پذیرایی و اطعام طلاب مشهد مقدس و شهرهای مختلف که به صورت هیئات متعدد از اقصی نقاط کشور به زیارت حضرت ثامن الحجج(علیه آلاف التحیه و الثناء) به شهر مقدس مشهد مشرّف می شوند که به طور متوسط بالغ بر 000/10 نفر در سال می باشد.
ز ـ اسکان طلاب حوزه های علمیه شهرستانهای مختلف با ظرفیت دوسالن بزرگ و کلیه امکانات لازم، متوسط سالیانه بالغ بر 5000 نفر. کلیه امور مذکور در موسسه با مدیریت مدیر توانا و فاضل ارجمند حجه الاسلام و المسلمین حاج شیخ محمد ابراهیم سیبویه داماد گرانقدر معظم له، و حجه الاسلام والمسلمین سید مرتضی شیرازی فرزند معظم له صورت می پذیرد.
ح ـ واحد تحقیقات و انتشارات که با دارابودن سالنی مجزا و بهره مندی از امکانات وسیع تحقیقاتی با مدیریت حجه الاسلام والمسلمین سید مرتضی شیرازی فرزند گرانقدر معظّم له، علاوه بر انجام کلیه امور تحقیقاتی مرتبط با ایشان، تاکنون موفق به تحقیق و چاپ کتب زیادی گردیده که مُعظم آنها عبارتند از :

ـ کتاب شریف «تمام نهج البلاغه«: متضمّن متن کامل خطب و وصایا و نامه های مولی الموحدین امیر المومنین علی بن ابی طالب(علیه السلام)، از خلال صدها مصدر از فریقین بوده که به عنوان کتاب منتخب کنگره بین المللی نهج البلاغه برگزیده شده و با استقبال وسیع و گسترده محققین داخلی و خارجی روبروگردید/ تالیف استاد الخطباء والبلغاء مرحوم شریف رضی(قده) ـ تحقیق، تنسیق وتتمیم حجه الاسلام والمسلمین حاج سید محمدصادق موسوی شیرازی فرزند ارشد وگرانقدرآیت الله العظمی شیرازی.

- جواهر الکلام فی شرح شرائع الاسلام: شامل دوره کامل فقه استدلالی شیعه بوده ، مستند مهمی در استنباط احکام و مسائل شرعی علماء و مراجع عالیقدر بوده و می باشد1 که با تحقیقات وسیع روائی، سندی و ویراستاری و تصحیحات لغوی در چهل و سه جلد و با حروف چینی زیبا و چاپ بسیار نفیس عرضه گردیده است/ تألیف استاد الفقهاء و المجتهدین شیخ محمد حسن نجفی(قده) معروف به صاحب جواهر- با همکاری محققین فاضل و دانشمند حوزه های علمیه شهر های مشهد مقدس و قم، زیر نظر حجج اسلام و المسلمین سید مهدی شیرازی و سید مرتضی شیرازی فرزندان گرانقدر معظم له .

- گنج دانش یا منتخب وسائل الشیعه: گلچینی از تمامی ابواب کتاب معروف بیست جلدی وسائل الشیعه همراه با ترجمه فارسی و توضیحات لازم بوده و در دو جلد تنظیم گردیده است/تألیف خطیب توانا مرحوم حجة الاسلام و المسلمین ربانی نژاد ـ تحقیق و تصحیح مشترک حجه الاسلام و المسلمین حاج سید صادق پیشنمازی داماد گرانقدر معظم له و حجة الاسلام و المسلمین سید مرتضی شیرازی.

- مختصر البیان فی غریب القرآن: معانی الفاظ قرآن را از میان کتب تفاسیر و لغت فریقین در سه جلد جمع آوری نموده، نیاز محققین علوم قرآنی را از مراجعه به بسیاری از کتب لغوی و تفسیری بر طرف ساخته است/ تألیف استاد عادل عبد الرحمن البدری استاد حوزه علمیه و دانشگاه مشهد.

- ـ و همچنین کتابهایی نظیر: «علی(ع) و پیامبران»، «علی(ع) و الانبیاء» ، «فاطمه زهرا (س)» ، «کلمة الزهرا(س)»، «ام البنین(س)»، «لمستقبل أفضل»، « حوار بین الحاج و الشاب» و «خاطرات سیاسی بهلول». و جزواتی مانند خطبه پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه واله وسلّم )در روز غدیر خم به زبانهای فارسی، عربی، اردو وانگلیسی و امثال اینها توسط این واحد به زینت طبع آراسته گردیده و به پیروان مکتب اهل بیت (علیهم السلام )عرضه گردیده است .

2- تأسیس شاخه تخصّصی تبلیغ حوزه علمیه حضرت صاحب الزمان(عج) برای اولین بار در شیراز با نام ((سفیران هدایت)) که با بهره گیری از متد روز، اقدام به تربیت طلاب توانا به عنوان مبلغ نموده است با مديريت مستقيم حجه الاسلام و المسلمين سيد مرتضي شيرازي فرزند گرانقدر معظم له/ سال 1387 هجري شمسي.


1- عبارت معروف رهبر کبیر انقلاب(قده): «فقه ما فقه جواهری است» در همین خصوص است.